تبلیغات
دره شهر (سیمره) - آثار باستانی دره شهر
سلام بر دوستان عزیز و علاقه مند به آثار باستانی.

بااینكه دره شهر دارای آثارباستانی فراوانی است كه برگفته از هنر معماری ایرانیان قدیم می باشد ولی هنوز برنامه مناسبی برای احیاء و حفاظت این آثار

از طرف مسولین مربوطه ارائه نشده است .وعواملی مانند كشاورزی درمیان این آثار و استفاده از آنها به عنوان طویله وانبار كاه  توسط كشاورزان وترمیم

و مرمت غیر كارشناسانه این بناها و از همه مهمتر تاراج این آثار توسط سارقان آثارملی  این اثار را در معرض انقراض ونابودی قرار داده است و چه  بسا تا آینده نزدیك دیگر چیزی از آنها باقی نخواهد ماند .

 

شهر تاریخی ماداكتو

 

این شهر  با  قدمتی  بیش  از 1400  ساله  متعلق  به  دوران  ساسانیان بوده دارای برجهای نگهبانی خیابان سیستم  آبكشی  و دفع  فاضلاب  بوده  است  كه بنا به قولی در اثر یك زلزله تخریب و از بین رفته بقایای این شهر  مشهود و درحال  حاضر به صورت بسیار ضعیف  مورد   حفاظت  میراث  فرهنگی  میباشد .شهر تاریخی ماداكتو در سال 1310در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

 

 

چهار طاقی دره شهر

 

در شرق شهرستان دره شهر در كناره چپ رودخانه سراب دره شهر بر روی تپه ماهوری تنوره سرخ ساختمان یك  چهار  طاقی  به  چشم  می خورد  كه به چها ر طاقی  دره شهر  معروف است. با توجه به مصالح و سبك معماری بنا مربوط به اوایل اسلامی می باشد و قدمت  آن  به بیش از 1400  سال می رسد. در قسمت جنوبی چهار طاقی  بقایای  پلكانی  به طول ده متر و عرض یك متر با شیب ملایم وجود دارد كه احتمالا" ورودی بنا بوده است. این چهار طاقی بر پلانی مربع  شكل  به  ابعاد  5 در5 متر بنا شده  است . عرض دیواره ها 80 سانتی متر و  ارتفاع  طاق از زمین 70/1 سانتی  متر است .گنبد تك جداره آن بر چهارطاق قوسی شكل و  با  سیستم  گوشواره ساخته شده است . بر  بالای گنبد دریچه ای وجود  دارد  كه به هنگام مرمت این دریچه بسته شده است

 

 

تنگه بهرام چوبینه

 

در دره تنگ چوبینه در فاصله 14 كیلومتری جنوب شرقی دره شهر بقایایی از بناهای قلوه سنگی و  ملاط  گچ دوران ساسانی دیده می شود  كه  با مصالح  معماری  موجود  در  محل  كاملا"  مرتبط  هستند . هنوز  هم  قسمتهایی از دیوار كشی بر روی ارتفاعات شمالی و جانبی تنگه به طبع  وضعیت طبیعی  كوه های اطراف با همان شیوه معماری و مصالح انجام می شود و بدین وسیله دهانه تنگه كاملا" مسدود و مهار شده  است. در  سینه  كش ارتفاعات  شرقی  و دقیقا"  در دامنه  فرو  رفتگی كوه چشمه آبی درون صخره ها جریان دارد كه سطوح جانبی مسیر آن در گذشته حجاری شده اند. آثار دست  ساز  درون  این  صخره ها و سد موجود   در  دهانه   آن   با  مناظر   طبیعی  تنگه  چشم  اندازی  دل  انگیزو دلنشین ایجاد كرده است.این تنگه تاریخی به اقامتگاه ییلاقی بهرام چوبینه سردار ساسانی معروف است.

 

 

 

 

 

 

امامزاده سید سیف الدین

 

مشهور به بابا سیف الدین در 25  كیلومتری شرق شهرستان دره شهر در كنار روستای ارمو  قرار دارد . سبك معماری آن مربوط به دوران اسلامی است و با چشمه ساران پر  آب و درختانی از نوع  زبان گنجشك كه دارای عمر زیاد می باشند در حریم  بنای این امامزاده  وجود  دارد كه  همواره  مورد احترام مردم می باشد و در كنار این امامزاده تپه باستانی و قبور تاریخی نیز وجود دارد.

 

قلعه فرهاد آباد


این قلعه در سال 1303  قمری توسط  میر غلام هاشمی  در روستای  فرح آباد  دره شهر بنا شده است. بنای قلعه  به  سبك  دوره  ساسانی  و  به  شكل  چهار  ایوانی  و  با  مصالحی  از  سنگ و  ملات  گچ  با  كاربری نظامی _ مسكونی ساخته  شده  است . بنای   مذكور  دارای نقشه تقریبا" مربع شكل و به  ابعاد  92 در 40/13/5 متر و  دارای  35  اتاق تو در تو است. سه عدد  اتاقك  نگهبانی  در دو راس ضلع جنوبی و بالای سر در ورودی های ضلع شمالی قراردارد . نمای  بیرونی  قلعه از گچ و خاك  اندود  كاری شده و هیچ  گونه  فضای خالی در دیوارهای بیرونی آن  دیده  نمی شود . قلعه دارای سه راهی ارتباطی  بوده و در  وسط حیاط   آن  یك  حوض تقریبا" مربعی  شكل  وجود  دارد. آب  حوض  به وسیله   كانالی  از  رودخانه سیكان تامین می شود. آب پس از گذر از زیر  دیوار  ضلع  جنوبی قلعه وارد حوض  شده و ضلع شمالی به خارج قلعه  می رود.

 

قلعه شیخ مكان

 

قلعه شیخ مكان در شكل  مستطیل شكل در شش كیلومتری ضلع جنوب شرقی شهرستان دره شهر در دامنه كوه روستای شیخ مكان قرار گرفته و بنای قلعه برابر سنگ نوشته  آن در سال 1330  ه.ق  بدستور  تیمورخان ساخته شده و توسط  صید محمد خان پوراشرف در سال 1335  ه.ق مرمت و  به  اتمام رسید. قلعه  سه  طبقه  با  زیر  زمین  پنج  برج دیده بانی و 30 باب اطاق دارد . نمای بیرونی قلعه با ملاتی از گچ و خاك و نمای داخلی اتاق ها با گچ  اندود  شده است  بیشترین مصالح  بكار رفته در اسكلت بنا قلوه سنگ و در مواردی آجر جهت تزیین از جمله سر در و ورودی استفاده شده است آب از طریق كانالی از رودخانه منشعب و پس از گذر از میان روستا از زیردیوار  ضلع  جنوبی به حوض داخل قلعه وارد و ازسمت دیگر بنا خارج می شود. آب جهت

استحمام  از طریق  كانالی  دیگر  و به صورت مجزا  از سمت  جنوبی وارد  آب  انبار  می شود.  قلعه دارای سیاه چال خر پشته برج های نگهبانی  انبار  غلات  آشپزخانه  اصطبل و...است

 

 

قلعه زینل

 

قلعه زینل در 5  كیلومتری  شمال غربی  دره شهر جنوب  روستای  چم كلان برروی یك تپه باستانی قرار دارد. این  قلعه  بر  پلانی  مربع  شكل با چهار برج استوار و در ساخت آن از مصالح  ساختمانی  موجود  در منطقه استفاده  شده است . برج های  مدور  ورودی  اصلی  آن  در ضلع شمالی بنا واقع  شده  است. طول  اضلاع  آن  عبارتند  از : ضلع شمالی 80/ 40 متر  ضلع شرقی 50/ 42 متر ضلع  غربی 20/ 42 متر و ضلع  جنوبی 41 متر. این قلعه قدمتی در حدود سیصد سال دارد و توسط شخصی به نام زینل یا زینال ساخته شده است. این اثر در فهرست آثار ملی قرار دارد.

 

 

 

قلعه كلم

 

در حاشیه جنوبی رود كلم و در  كنار  روستای  كلم  از  توابع  شهرستان  دره شهر  تپه  نسبتا" بلندی  دیده  می شود  این تپه كه حدودا"  10متر از زمین های  اطراف ارتفاع دارد . از مهمترین قلعه های تاریخی استان را بر فراز  خود نگه داشته است. مصالح قلعه از سنگ و گچ و به سبك معماری سایر قلعه های موجود در منطقه كبیر كوه و به ابعاد  100در  100ساخته  شده  است. آثار  سفالی این منطقه همانند سفال سایر نواحی كبیر كوه است.

 

 دژ شیخ مكان

 

در داخل تنگه شیخ مكان در 8  كیلومتری شرق دره شهر و در سمت غربی تنگه آثاری از یك دژ جالب توجه به سبك معماری دوره ساسانی به چشم می خورد . به لحاظ  مصالح و سبك  معماری این دژ مستحكم از طرف غرب به  كوه  تكیه  زده  و دیواره شرقی آن با سنگ و گچ تا بالاتر از بام قلعه  ساخته  شده  است . دیوار  دژ  دارای  چند  كنگره  و تیركش و  دریچه دیده بانی  است . ارتفاع  دیوار  دژ  در  بلندترین نقطه 5/14  متر است. دژ چهار اتاق و یك ورودی در ضلع شمالی دارد.از پشت بام دژ 17 پله دیده می شود  كه  به  انتهای جنوبی دیوار  شرقی  و  دیده بانی   می رسند  . دریچه   دیده بانی   آن دایره ای  شكل است  و  از  آنجا معبر و تنگه به خوبی  در  مقابل چشمانمان  قرار  دارد .  مصالح اصلی  دژ  قلوه  سنگ  و  گچ  و  پهنای  دیوار  آن  35/1  سانتی متر  است.

 

 

 قلعه هزار در

 

آثار هزار در شرق شهرستان دره شهر به چشم می خورد و  قدمتش  به  دوران  ساسانی  می رسد . نمای اصلی این آثار طاق های هلالی شكل هستند. با  توجه به ساختار معماری آثار احتمالا" قلعه یا محل نظامی بوده است. پلان اصلی بنا مستطیل شكل و راهروهای طولانی در چهار جهت آن قرار گرفته است و  به وسیله درگاه هایی چند به اتاقهای داخل مرتبط می شود. این بنا دارای زیر زمینی  طبقه  همكف و  طبقه  بالایی (با توجه به پی ) بوده است. تامین نور از طریق دریچه هایی به  قطر  تقریبی یك متر در سقف و دالان و  اتاق ها صورت  گرفته  است  و معمولا"  كار تهویه  را نیز انجام میدادند. مصالح بنا شامل سنگ ها ی تراشیده و قلوه سنگ است و از گچ پخته برای ساخت آن استفاده كرده اند.


تپه تیغن

 

تپه تیغن در 4  كیلومتری شمال شرق دره شهر  و به فاصله 2  كیلو متر از كرانه  راست رودخانه  سیمره درون جلگه  گسترده  و سرسبز  جنوب  روستای جمشیدآباد  واقع  است. این جلگه در امتداد شرق به غرب بین دو رشته  كبیر كوه در  جنوب و  كوه  مله در شمال قرار  دارد باستان شناسان پس از بررسی  وضعیت  طبقات و لایه های استقرار در تپه تیغن قدمت آن را در حدود سده هفتم ق.م می دانند.


تپه كوزه گران

 

تپه یا تل كوزه گران در حدود نه كیلومتری شهرستان دره شهر و در 5/5 كیلومتری تپه تیغن قرار گرفته. این تپه در دوره پیش از تاریخ آباد بوده است. تا زمان ساسانیان نیز بناهایی بر روی آن ساخته شده ولی پس از آن بایر مانده است. قدمت این تپه را اواخر هزاره سوم پیش از میلاد تخمین زده اند. طبقه اول این تپه مربوط به دوره ساسانی است. در همه جای آن انواع سفالهای نقش دار وجود دارد. سفال های منقوش و رنگینی كه در طبقه زیرین تپه به دست آمده اند. با سفالهای منقوش سبك طبقه اول شوش مطابقت دارند. نقش سفالها بیشتر پرندگان و بز كوهی است. 

 

پل گاومیشان

 

پل  زیبای  گاومیشان  بر  روی  رودخان ه سیمره پس از تلاقی با رود كشكان ساخته شده است. محمد علی ساكی وجه تسمیه آن را برگرفته از كلمه " گو میشه " یعنی محل پرورش گاومیش می داند و سراورل استین نام  اولیه  این  پل  را  "گاماسا"  می نویسد . گاماسا از دو كلمه "گا" به معنی "گاو" و "ماس"به معنی ماهی تشكیل  شده  است . گاومیش یا گاومیشو نام های دیگر این پل  هستند. بعضی بر این باورند كه گاومیش نر در قدیم جفت خود را گم می كند و در پی یافتن آن تمامی دره ها و غارها را درهم  می نوردد و سرانجام آن را در غاری در این محدوده می یابد . از آن پس  این منطقه را گاومیشو  نامیده اند . این پل از پنج  چشمه  بزرگ  تشكیل  شده  بود  اكنون فقط یك چشمه سالم  از  آن باقی  مانده  است. ارتباط  چشمه ها  با  مسیر حركت  آب  و طغیان  آن  محر ز می باشد  این پل بسیار فنی و پیچیده ساخته شده به طوری كه رقیبی جدی برای پل های مهم به شمار می آید. این شباهت زیادی نیز به پل  شادروان در شوشتر دارد و در همان دوران ساخته شده است.  پایه ها و  تكیه گاه های  اصلی  پل مدور  و قطور  و مصالح  آ ن از سنگهای مكعبی بزرگ و تراشیده هستند. در ابعاد تقریبا" مساوی به صورت رگ چین به روی هم چیده شده و پایه های اصلی پل را به وجود آورده اند. داخل این پایه ها  با قلوه  سنگ  و ملاط  پر شده است. مصالح اصلی پل سنگ و ملاط گچ است و در سقف طاق ها از آجر استفاده شده است. طاق های جناقی دالان ها و راهرو ها همگی از آجرهایی به ابعاد 25 در   20سانتی متر ساخته شده اند و نمای داخلی پل بوسیله ملات گچ مزین شده است. این پل طاقچه های مسدود و باز و موج  شكن  دارد  كه به وسیله راهرو ها  با چند  پله  به هم متصل می شوند. وجود پله در میان دالان ستون میانی  بیانگر  این  امر  است  كه  این  پل  فقط  یك  پل  ارتباطی  نبوده  و  با  توجه  به  راهرو  های  داخلی پلكان...كاروانسرا از آن به عنوان سر پناه به هنگام عبور استفاده می كرده اند. سر هنری راولینسون در سفر نامه خود می نویسد: پلی كه هم اكنون برروی سیمره قرار دارد یكی از بهترین پلهای ایران است وآنرا حسین خان بزرگ والی معروف ایلام و لرستان به سال 1008 ه.ق  تعمیر نموده ارتفاع این پل24 متر و طول تقریبی آن 230 متر می باشد. به اعتقاد برخی از مورخان این پل در سال 334 ه.ق بر اثر زلزله از بین رفته است. 

 

پل چم نمشت

 

پل چم نمشت در چهار كیلومتری شمال دره شهر مقابل روستای چم كلان احداث شده است . در حال حاضر بقایای پایه های بیرونی و موج شكن های آن به وضوح دیده می شود كیفیت معماری پل نوع مصالح بكار رفته و روش  ساخت آن  با  آثار تاریخی دره شهر مطابقت دارد.این پل كه ظاهرا" تا سده های اخیر  مورد  استفاده بوده است  با خطی مستقیم به دهلیز ورودی آثار دوران ساسانی دره شهر مربوط میشود.ابودلف جهانگیرعرب درباره این پل می نویسد : میان سیمره و طرحان پل بزرگ زیبا و عجیبی وجود دارد كه دو برابر  پل  خانقین  است . یاقوت حموی مولف معحم البلدان (623 ه. ق) می گوید: سیمره هم نخل و هم زیتون و هم بادام و هم برف دارد  و در راه بین سیمره و دهكده مجاور آن طرهان پل  عجیب  و  شگفت آوری  است كه از عجایب پل های عالم  محسوب  می شود. این پل 18 چشمه داشته و اندازه دهانه هر طاق فاصله بین دو پایه 15 متر و طول تمام پل بیش از 270 متر بوده است.


محوطه باستانی هومان

 

در ساحل غربی رود سیمره و در كنار پل چم نمشت در چهار كیلومتری دره شهر آثاری از یك شهر باستانی از جمله پی دیوار و طاق ساخته  شده  از سنگ و گچ در محوطه ای به وسعت محدود  دو كیلومتر به نام هومان مشاهده می شود. به نظر می رسد زمانی این محوطه محل بارانداز  كنار پل و منطقه جهت  ایاب و  ذهاب و حمل كالا و احتمالا" یك منطقه تجاری بوده. به عقیده دمرگان ممكن است در زیر این بنا(ویرانه های دره شهر) بادكایی  یونانی و ماداكتو  پنهان باشد و همچنین شهر دیگری از آشوریها به نام دورانداسی در مقابل ماداكتو كه در ساحل چپ رودخانه سیمرپشته سیكانمله پشته های شرقی كبیر كوه است كه در شمال غربی دره شهر واقع شده و در رودخانه سیكان این منطقه را مشروب می سازد.

 

شهر تاریخی لارت آثار دوره ساسانی در كیلومتر 30جاده دره شهر –ایلام در دامنه كبیر كوه در بخش بدره واقع است

 

غار كول كنی دوره ساسانی شرق شهرستان دره شهر بخش ماژین واقع است كه منسوب به دخمه (مقبره)انوشیزوان است.

قلعه سكه سان آثار دوره ساسانی منسوب به دوره خسرو پرویز كه پناهگاه نزدیكان وی از هجوم روم

باستان (هراكلیوس)بوده .

 

آثار تاریخی قلعه گل بجا مانده از دوره ساسانی در شمال دره شهر جنب پیش دانش گاهی علامه طباطبایی

 

آثار پشته زرانگوش متعلق به قبل از تاریخ استك كه در كیلومتر 25 جاده دره شهر ایلام روستای زرانگوش واقع است .

 

آسیاب شیخ مكان متعلق به دوره صفویه است كه در روستای شیخ مكان واقع است .

 

آثار باستانی گل یزی منسوب به دوره ساسانی كه در روستای كله جوب وافع است.

 

 

قلعه جهانگیر آباد كه از آثار دوره معاصر است در كیلومتر 2 جاده دره شهر آبدانان در روستای جهانگیر آباد واقع است.